- چت باتفروشگاه اینترنتیهوش مصنوعی
چت بات چیست و برای فروشگاه اینترنتی چه کاری میکند
نرمافزاری که به جای شما با مشتری حرف میزند. دقیقاً چه کاری میکند، جواب را از کجا میآورد و کجا وقت تلف کردن است.
تیم موری
۷ دقیقه مطالعه

خلاصه سریع
چت بات نرمافزاری است که پیام مشتری را میخواند و خودش جواب میدهد، بدون اینکه کسی پشت صفحه نشسته باشد. در فروشگاه اینترنتی کارش جواب دادن به سؤالهای قبل از خرید است: موجودی، سایز، جنس، زمان ارسال. نسل قدیمی از منوی آماده جواب میداد و نسل امروزی جواب را از روی داده واقعی فروشگاه میسازد.
ساعت یازده شب است. کسی وارد صفحه یک کفش شده، سایز ۴۱ میخواهد و نمیداند این برند کوچک میآید یا بزرگ. در واتساپ پیام میدهد و جواب فردا صبح میرسد. تا آن موقع از جای دیگری خریده است.
این صحنه برای بیشتر فروشگاههای ایرانی آشناست. مشکل اینجاست که امروز دو چیز کاملاً متفاوت را «چت بات» صدا میزنند، و فروشندهای که اشتباهی سراغ دومی برود بعد از یک ماه رهایش میکند.
در یک نگاه
| سؤال | جواب کوتاه |
|---|---|
| چت بات چیست | نرمافزاری که پیام مشتری را میخواند و بدون اپراتور جواب میدهد |
| فرقش با ایجنت هوش مصنوعی | چت بات جواب میدهد، ایجنت کاری را هم انجام میدهد |
| کجا نصب میشود | ویجت سایت، تلگرام، بله، واتساپ، دایرکت اینستاگرام |
| از کجا جواب میآورد | محصولات، قیمت، موجودی و قوانین همان فروشگاه |
| کی به درد نمیخورد | کاتالوگ کوچک، یا سایتی که هنوز بازدید ندارد |
چت بات چیست
چت بات نرمافزاری است که از راه گفتگوی متنی با آدمها کار میک ند: پیام را میگیرد، منظور نویسنده را تشخیص میدهد و جواب میفرستد. هر چیزی که به اسم چت بات فروخته میشود، تفاوتش در کیفیت همین سه کار است.
در فروشگاه اینترنتی این تعریف یک قید مهم دارد: جواب باید از داده خود آن فروشگاه بیاید. چت باتی که قیمت و موجودی و زمان ارسال را نمیداند، یک صفحه سؤالات متداول است که شکل پنجره چت به خودش گرفته.
کاری که از یک چت بات فروشگاهی میخواهید این است:
- زبان مشتری را میفهمد، حتی وقتی سؤال با غلط املایی یا فینگلیش نوشته شده.
- جواب را از فهرست محصول و قوانین همان فروشگاه برمیدارد.
- وقتی جواب را ندارد میگوید نمیدانم و کار را به یک آدم میسپارد.
کلمه دیگری که کنار چت بات زیاد شنیده میشود «ایجنت هوش مصنوعی» است. مرز این دو در انجام دادن کار است: چت بات حرف میزند، ایجنت سفارش هم ثبت میکند. نوشته «ایجنت هوش مصنوعی چیست» همین مرز را باز میکند.
چت بات قانونمحور و چت بات هوش مصنوعی
دو نسل کاملاً متفاوت زیر یک اسم نشستهاند.
| قانونمحور | هوش مصنوعی | |
|---|---|---|
| چطور جواب میدهد | کلیدواژه را پیدا میکند و متن آماده میفرستد | سؤال را میفهمد و جواب را از داده فروشگاه میسازد |
| سؤال خارج از فهرست | «متوجه نشدم، یک گزینه را انتخاب کنید» | جواب میدهد یا میگوید نمیداند |
| فارسی محاوره و فینگلیش | معمولاً شکست میخورد | میفهمد |
| نگهداری | هر سؤال تازه یک قانون تازه میخواهد | با محصولات بهروز میشود |
| هزینه هر گفتگو | تقریباً صفر | هزینه مدل زبانی دارد |
| مناسب | پیگیری سفارش، ساعت کاری، آدرس | سؤال قبل از خرید، مقایسه، انتخاب سایز |
منوی درختی برای کسی که یک سؤال مشخص دارد بنبست است. هر مشتریای که یک بار در چنین منویی گیر کرده، دفعهٔ بعد پنجره چت را اصلاً باز نمیکند.
چت بات فروشگاهی چه کاری انجام میدهد
کارش جواب دادن به سؤالهایی است که بین علاقه و خرید ایستادهاند. مشتری محصول را پسندیده و یک چیز را نمیداند:
- «این مانتو سایز ۴۲ داره؟»
- «جنسش نخه یا مخلوط؟»
- «برای تهران چند روزه میرسه؟»
- «فرق این دو تا مدل چیه؟»
- «چیزی شبیه همین ولی ارزونتر دارید؟»
اینها با سؤال پشتیبانی یک فرق دارند: زمان. سؤال پشتیبانی بعد از خرید میآید، سفارش کجاست و چرا دیر شد و چطور مرجوع کنم. سؤالهای بالا قبل از خرید میآیند و اگر بیجواب بمانند، خریدی در کار نیست. به دسته اول «چت بات فروش» میگویند و به دومی «چت بات پشتیبانی». «چت بات سازمانی» چیز سومی است و مخاطبش کارمند است.
چت بات از کجا جواب میآورد
کیفیت یک چت بات بیشتر از داده فروشگاه میآید تا از هوش مدل. منبع جوابها اینهاست:
- فهرست محصولات: عنوان، توضیح، قیمت، موجودی، رنگ و سایز.
- قوانین فروشگاه: هزینه و زمان ارسال، شرایط مرجوعی، روش پرداخت.
- سؤالات متداولی که تا امروز با دست جواب دادهاید.
- کلماتی که مشتریها به کار میبرند، نه اسم فنی داخل انبار.
اگر توضیح محصول دو خط کلی است، چت بات هم دو خط کلی جواب میدهد. مرتب کردن داده محصول بیشتر از عوض کردن ابزار روی کیفیت جواب اثر میگذارد.
چت بات نباید چیزی را که در داده نیست از خودش بسازد. در پوشاک یک جواب غلط درباره سایز یعنی یک مرجوعی، در لوازم آرایشی یعنی یک شکایت.
چت بات سایت، تلگرام، واتساپ یا دایرکت
مشتری ایرانی سؤالش را جایی میپرسد که همان لحظه باز است، و آن جا برای هر کسی فرق میکند.
| کانال | چه چیزی آنجا مهم است |
|---|---|
| ویجت سایت | سریع باز شود و بداند مشتری کدام محصول را باز کرده |
| تلگر ام و بله | داخل گروه و کانال فروشگاه هم کار کند |
| واتساپ | بیرون از ساعت کاری جواب بدهد |
| دایرکت اینستاگرام | سؤال تکراری قیمت و موجودی را بگیرد |
هر چهار کانال باید از یک منبع داده جواب بدهند. قیمتی که عوض میشود باید همهجا با هم عوض شود؛ مشتریای که در تلگرام یک قیمت و روی سایت قیمت دیگری ببیند، به هیچکدام اعتماد نمیکند.

ساخت چت بات چه چیزی لازم دارد
ساخت چت بات امروز تقریباً هیچ ربطی به برنامهنویسی ندارد. مسیر معمول این است:
- فروشگاه را وصل کنید. در میکسین، ووکامرس، سازیتو، پرتال و باسلام با دادن آدرس سایت انجام میشود.
- بگذارید محصولها خوانده و فهرست شوند.
- قوانین ارسال و مرجوعی و لحن جوابها را بنویسید.
- ده سؤال سختی را که خودتان هر هفته جواب میدهید امتحان کنید.
- کد ویجت را روی سایت بگذارید یا پیامرسان را وصل کنید.
قدم چهارم سختترین است و بیشترین چیز را هم به شما میگوید: ابزار روی کاتالوگ شما فکر میکند یا فقط متن سایت را تکرار میکند.
«چت بات رایگان» یعنی چه
هر گفتگوی هوش مصنوعی هزینه دارد، چون مدل زبانی به ازای هر پیام مصرف میکند. پس رایگان یا یعنی سقف مشخصی از گفتگو در ماه، یا یعنی ابزار قانونمحوری که هوش مصنوعی ندارد. قبل از شروع بپرسید سقف شما چند تاست.
چت بات کجا کمک نمیکند
در این وضعیتها گذاشتن چت بات فقط یک پنجره اضافه روی سایت است:
| وضعیت | چرا جواب نمیدهد | به جایش |
|---|---|---|
| کاتالوگ کوچک و ساده | مشتری همه را در یک اسکرول میبیند | توضیح محصول را کاملتر کنید |
| سؤالها همه درباره سفارش ثبتشده است | جواب در پنل سفارشهاست، نه در کاتالوگ | پیگیری سفارش را وصل کنید |
| شکایت و مرجوعی پرتنش | مشتری عصبانی جواب ماشین را توهین میبیند | مسیر سریع رسیدن به آدم بگذارید |
| مشاوره پزشکی یا حقوقی | هزینه یک جواب غلط از سود یک فروش بیشتر است | محدوده جواب را ببندید |
| توضیح محصول ناقص | همان غلط را با اطمینان تکرار میکند | اول داده را درست کنید |
چت بات بازدیدی را که وجود ندارد نمیسازد. اگر مشکل شما کمبود مشتری است، این ابزار حلش نمیکند.
جای موری کجاست
موری یک چت بات فارسی برای فروشگاههای ایرانی است. محصولات فروشگاه را میخواند و روی ویجت سایت، تلگرام، بله و واتساپ از همان یک منبع جواب میدهد. میکسین، ووکامرس، سازیتو، پرتال و باسلام پشتیبانی میشوند.
اگر کاتالوگ شما کوچک است یا سؤال قبل از خرید کم دارید، جدول بالا را دوباره بخوانید. همان محدودیتها برای ما هم صدق میکند.
سوالهای پرتکرار
چت بات چیست و چطور کار میکند؟
چت بات پیام متنی مشتری را میگیرد، منظورش را تشخیص میدهد و جواب میفرستد. نسخه قانونمحور روی کلیدواژه کار میکند. نسخه هوش مصنوعی جواب را از محصولات و قوانین همان فروشگاه میسازد.
فرق چت بات با ایجنت هوش مصنوعی چیست؟
چت بات جواب میدهد و ایجنت هوش مصنوعی علاوه بر جواب کاری را هم انجام میدهد، مثل ثبت سفارش یا پیگیری مرجوعی.
چت بات رایگان واقعاً رایگان است؟
چت بات قانونمحور میتواند رایگان بماند چون هزینه مدل زبانی ندارد. در چت بات هوش مصنوعی هر گفتگو هزینه دارد، پس رایگان یعنی سقف مشخصی از گفتگو در ماه.
چت بات فارسی سؤال محاورهای و فینگلیش را میفهمد؟
نسخههای مبتنی بر مدل زبانی معمولاً میفهمند. نسخههای قانونمحور که دنبال کلیدواژه میگردند روی همین پیامها بیشترین شکست را دارند.
ساخت چت بات برای سایت چقدر طول میکشد؟
وصل کردن فروشگاه و خوانده شدن محصولات کار سنگینی نیست. زمان واقعی صرف مرتب کردن توضیح محصول و امتحان کردن سؤالهای سخت میشود.
چت بات به جای شما جواب میدهد و کیفیتش را منبع جواب تعیین میکند. فروشگاهی که سؤال قبل از خرید دارد و داده محصولش تمیز است، از همان شب اول سود می برد. فروشگاهی که توضیح محصولش ناقص است، اول باید همان را درست کند.
بعد از این چه بخوانیم

۷ دقیقه مطالعه
ایجنت هوش مصنوعی چیست و چه فرقی با چت بات دارد
تعریف ساده، فرقش با چت بات، از چه چیزهایی ساخته شده و اینکه در یک فروشگاه اینترنتی ایرانی چه کاری از دستش برمیآید.

۸ دقیقه مطالعه
ساخت ربات فروشگاهی تلگرام، از BotFather تا جواب دادن خودکار
گرفتن توکن از BotFather چند دقیقه طول میکشد؛ کار اصلی از جایی شروع میشود که باید چیزی پشت آن ربات جواب بدهد.

۶ دقیقه مطالعه
ربات پاسخگوی واتساپ برای فروشگاه، چه کاری از آن برمیآید
وصل کردن ربات به واتساپ فروشگاه شدنی است، ولی نه به آن شکلی که در تبلیغها میبینید.

